โดย วิบูลย์ พึงประเสริฐ  9 พฤศจิกายน 2550

ช่วงนี้ไม่มีข่าวอะไร ร้อนกว่าข่าวเรื่องราคาน้ำมันในตลาดโลกที่เพิ่มสูงขึ้นทำสถิติสูงสุดใน รอบกว่าสิบปี ไม่ว่าจะเป็นราคาน้ำมันดิบหรือราคาน้ำมันสำเร็จรูปต่างเดินหน้าทำสถิติใหม่ กันถ้วนหน้า ราคาน้ำมันดิบในตลาดนิวยอร์คล่าสุดพุ่งทะลุ 92 เหรียญไปเรียบร้อยเมื่ออาทิตย์ที่ผ่านมา ขณะที่ราคาน้ำมันดีเซลสำเร็จรูปในตลาดสิงคโปร์ซื้อขายกันสูงกว่า 100 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล นับว่าเป็นราคาที่สูงที่สุดที่เคยเกิดขึ้นหลังจากสถานการณ์วิกฤตน้ำมันขาด แคลน ในช่วงทศวรรษ 1970

สาเหตุ หลักๆมาจากการที่ดีมานด์ของน้ำมันดิบและน้ำมันสำเร็จรูปมีมากขึ้นกว่าในอดีต มาก โดยเฉพาะการเจริญเติบโตของประเทศจีนที่ทำให้คนจีนมีรายได้มากขึ้น จึงหันมาเปลี่ยนจากการใช้จักรยานเป็นพาหนะมาใช้รถยนต์ส่วนตัวแทนในปัจจุบัน จากประเทศที่ใช้น้ำมันเป็นอันดับท้ายๆของโลกกลายเป็นประเทศที่ใช้น้ำมันมาก เป็นอันดับสองรองจากสหรัฐอเมริกา นั่นหมายความว่าดีมานด์หรือความต้องการน้ำมันในโลกได้มีประเทศที่ใช้น้ำมัน มากเท่าสหรัฐเกิดขึ้นอีกหนึ่งประเทศ

ขณะที่ด้านซัพพลายหรือ อุปทานของน้ำมันดิบนั้นเพิ่มขึ้นในสัดส่วนที่น้อยกว่าความต้องการมาก เหตุผลหนึ่งเนื่องมาจากในช่วงปลายทศวรรษ 1990 โดยเฉพาะหลังเหตุการณ์วิกฤตเศรษฐกิจเอเซียในปี 1997 ที่เริ่มจากการลอยตัวค่าเงินของประเทศไทยที่ส่งผลประทบไปทั่วโลก ราคาน้ำมันขณะนั้นอยู่ในช่วงต่ำกว่า 20 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล ซึ่งเป็นราคาที่ผู้ผลิตนำ้มันต่างประสบภาวะขาดทุนกันเป็นจำนวนมาก ทำให้ไม่มีแรงจูงใจในการค้นหาหรือขุดเจาะน้ำมันเพิ่มขึ้น บริษัทน้ำมันต่างๆจึงหยุดลงทุนในขบวนการเสาะหาแหล่งน้ำมันเพิ่มเติม อุปทานของน้ำมันในปัจจุบันจึงไม่ได้เพิ่มขึ้นมากนักเมื่อมีความต้องการเพิ่มขึ้นอย่างปัจจุบันทันด่วนจาก การเปิดประเทศของจีนและอินเดีย ทำให้สมดุลของดีมาด์และซัพพลายของน้ำมันดิบเปลี่ยนไป จากหลักเศรษฐศาสตร์เมื่อซัพพลายน้อบกว่าดีมานด์ ราคาซื้อขายจึงปรับตัวสูงขึ้นโดยธรรมชาติ

นอก เหนือจากนั้นการซื้อขายน้ำมันในตลาดโลกมีตลาดซื้อขายล่วงหน้าซึ่งเป็นแหล่ง ที่ผู้ซื้อและผู้ขายทำสัญญาตกลงกันในการซื้อขายน้ำมันระหว่างกัน การซื้อขายในตลาดสินค้าล่วงหน้านี้ นอกเหนือจากผู้ซื้อและผู้ขายน้ำมันจริงๆแล้ว ยังมีนักเก็งกำไรเข้ามาซื้อขายสัญญาส่งมอบน้ำมันล่วงหน้าในตลาดดังกล่าวด้วย นักเก็งกำไรเหล่านี้ต่างมองเห็นโอกาสในการทำกำไรจากการซื้อขายสัญญาส่งมอบ น้ำมันในภาวะซัพพลายตึงตัว เมื่อนักเก็งกำไรต่างหันมาซื้อสัญญาซื้อขายน้ำมันมากขึ้น จึงเป็นเหตุให้ราคาของน้ำมันในสัญญาปรับตัวสูงขึ้นตามไปด้วย  จะเห็น ว่านอกเหนือจากดีมานด์ของน้ำมันจริงจะมากกว่าซัพพลายที่มีแล้ว การเก็งกำไรน้ำมันดิบในตลาดซื้อขายล่วงหน้าก็มีส่วนทำให้ราคาน้ำมันเพิ่มสูง ขึ้นกว่าที่ควรจะเป็น

เมื่อ ราคาน้ำมันเพิ่มสูงขึ้น หุ้นของบริษัทที่ทำธุุรกิจที่เกี่ยวข้องกับน้ำมันจึงปรับตัวเพิ่มสูงขึ้นตาม ไปด้วย เพราะนักลงทุนคาดว่าผลประกอบการของบริษัทเหล่านี้ในอนาคตจะมากขึ้นตามราคา น้ำมันที่เพิ่มขึ้น อีกทั้งดัชนีตลาดหุ้นไทยเบี่ยงเบนไปตามหุ้นที่มีมาร์เกตแคปขนาดใหญ่ เมื่อหุ้นในกลุ่มน้ำมันปรับตัวสูงขึ้น ดัชนีหุ้นไทยจึงเพิ่มสูงขึ้นตามไปด้วย ถึงแม้ว่าหุ้นบริษัทอื่นๆไม่ได้มีราคาสูงขึ้นเท่าไหร่นัก  โดย เฉพาะหุ้นขนาดกลางและขนาดเล็กที่ไม่ได้เป็นที่สนใจของนักลงทุนต่างประเทศทำให้ในช่วงนี้นักลงทุนแบบเน้นคุณค่าที่ไม่ได้ถือหุ้น บริษัทน้ำมันจึงทำผลตอบแทนได้ต่ำกว่าดัชนีตลาดอยู่พอสมควรเลยทีเดียว